W dniu 27 grudnia 2002 r. ogłoszono rozstrzygnięcie przetargu na samolot wielozadaniowy dla polskich
W dniu 27 grudnia 2002 r. ogłoszono rozstrzygnięcie przetargu na samolot wielozadaniowy dla polskich Sił Zbrojnych. Mając na uwadze ogromne znaczenie podjętej decyzji, zarówno w wymiarze militarnym, jak również gospodarczym, zmuszeni jesteśmy do należytej dbałości o zagwarantowanie jak najlepszych warunków realizacji kontraktu. Zgodnie z oświadczeniem komisji przetargowej parametry techniczno-taktyczne oraz operacyjne wszystkich oferentów były zbliżone. Czynnikiem decydującym okazała się wartość oferty offsetowej firmy Lockheed Martin Co, wyceniona przez komisję offsetową na przeszło 9,8 mld USD. Do dnia dzisiejszego szczegóły złożonych ofert offsetowych, w tym oferty zwycięskiej, nie zostały ujawnione. Nadal nie wiemy, jakie kryteria zostały zastosowane do oceny złożonych propozycji. Dziwi przy tym fakt, iż liczące ponad 15 tomów każda, oferty zostały poddane szczegółowej analizie w tak krótkim czasie. Wskazuje to na pobieżną i wyrywkową ocenę atrakcyjności złożonych propozycji i każe sądzić, iż zwycięska oferta została wybrana bez dokonania niezbędnych szczegółowych analiz.
Dostrzegamy wielką wagę bardzo dobrych stosunków polsko-amerykańskich. Pamiętając, że w każdej ciężkiej chwili dla Polski zawsze naród polski mógł liczyć na pomoc narodu amerykańskiego, nie możemy zapomnieć o interesach naszego kraju, które muszą być zagwarantowane przy realizacji tak ogromnego kontraktu gospodarczo-militarnego.
W tej szczególnie ważnej sprawie nie odbyła się merytoryczna debata na forum parlamentu, dotycząca zasadności dokonanego wyboru. Na posiedzeniu Komisji Obrony Narodowej odmówiono ujawnienia jakichkolwiek informacji dotyczących ilości przyznanych punktów poszczególnym oferentom. Odmówiono także przedstawienia szczegółów zwycięskiej oferty offsetowej. Zamiast wyjaśnień posłowie usłyszeli zapewnienie, że strona amerykańska w pełni wywiąże się ze swoich zobowiązań offsetowych, zamykających się kwotą 6 mld USD. Następnie w celu przeprowadzenia ˝debaty offsetowej˝ zwołano posiedzenie połączonych Komisji Gospodarki i Komisji Obrony Narodowej (dwukrotnie odkładaną). Po sześciu tygodniach oczekiwania, podczas posiedzenia połączonych komisji, strona rządowa nie udzieliła konkretnych odpowiedzi na postawione pytania, a przedstawione przez ministra Piechotę materiały wskazywały na niską jakość ekonomiczną zaproponowanej przez Amerykanów oferty offsetowej (np. udział nowoczesnych technologii 14%, udział inwestycji kapitałowych 15%). Więcej można było dowiedzieć się z relacji prasowych! Skutkiem nieotrzymania zadowalających odpowiedzi od przedstawicieli MON, KBN i Ministerstwa Gospodarki było złożenie na ręce przewodniczących komisji pisemnego wniosku o udostępnienie szeregu dokumentów dotyczących przetargu. Do dziś nie otrzymaliśmy żadnej oficjalnej odpowiedzi.
W związku z powyższym zmuszeni jesteśmy do przedłożenia panu premierowi następującej listy pytań:
1. Dlaczego nie przeprowadzono standardowych testów samolotów uczestniczących w przetargu?
2. Dlaczego strona polska zgodziła się na to, iż nie zostanie udostępniony WLOP kod źródłowy oprogramowania operacyjnego F-16, co uniemożliwi jakiekolwiek modyfikacje, unowocześnienia, integracje nowych typów uzbrojenia bez konieczności ponoszenia dodatkowych opłat na rzecz strony amerykańskiej? Czy nie stanowi to zasadniczego ograniczenia suwerenności dysponowania zakupionym sprzętem? Wydaje się to tym bardziej bezzasadne, iż Hiszpanie otrzymali kody źródłowe zakupionych F-16.
3. Czy nie stanowi naruszenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia fakt, że wbrew wymogowi udzielenia gwarancji na okres 24 miesięcy zwycięzca przetargu zobowiązał się jedynie do 180 dni (6 miesięcy)? Czy gwarancja liczy się od dostawy pierwszego samolotu, czy ostatniego z 48 zamówionych?
4. Jaka jest ostateczna, całkowita cena zakupu samolotów F-16 dla Polskich Sił Zbrojnych? Czy jest to cena rynkowa? Ile będzie kosztował polskiego podatnika zakup ww. samolotów i jak będą rozłożone w czasie płatności? Jakiej wysokości będą koszty udzielonego przez Stany Zjednoczone kredytu?
5. Tzw. ustawa offsetowa jasno określa, że jest ona ważna, jeżeli w chwili złożenia oferty ten sam podmiot jest zagranicznym dostawcą i offsetodawcą. Czy nie jest sprzeczne z polskim prawem, iż oferentem samolotów F-16 jest amerykańska agenda rządowa (National Security Agency), a offsetodawcą firma Lockheed Martin?
6. Czy to prawda, że do kontraktów offsetowych zaliczone będą inwestycje amerykańskie, które strona amerykańska realizowałaby niezależnie od wyniku przetargu? (np. uruchomienie nowej linii produkcyjnej Astra II w Gliwicach). Czy przedkładanie coraz to nowych, niezawartych w grudniowej ofercie, projektów oznacza, że podpisany kontrakt offsetowy będzie miał charakter otwarty?
7. Prosimy o udostępnienie szczegółowej listy wszystkich projektów offsetowych wraz z opisem oraz podaniem całkowitej wartości zobowiązania netto i wielkością zastosowanego mnożnika offsetowego. Prośba dotyczy wszystkich trzech oferentów.
8. Czy zaliczenie w poczet zobowiązań offsetowych inwestycji finansowanych z budżetu państwa, takich jak: komputerowy program rejestracji usług medycznych oraz system komunikacyjny TETRA, nie jest próbą obejścia ograniczeń antykorupcyjnych zawartych w ustawie o zamówieniach publicznych? Takie inwestycje wg polskiego prawa muszą być objęte procedurą przetargową. Z informacji prasowych wynika, że system TETRA jest częścią oferty offsetowej firmy Patria w ramach przetargu na KTO, ten sam system jest oferowany przez amerykańskiego dostawcę samolotu wielozadaniowego F-16, jak mamy to rozumieć?
9. Czy to prawda, że tekst podpisywanej umowy dostawy jest wierną kopią projektu zaproponowanego przez stronę amerykańską, natomiast strona polska ograniczyła się do przetłumaczenia jej na język polski?
10. Czy zgodnie z polskim prawem w kontrakcie offsetowym znajdzie się klauzula wynikająca z art. 19 ust. 2 tzw. ustawy offsetowej określająca wysokość kary pieniężnej w przypadku niewykonania zobowiązania offsetowego w wymiarze 100% jego wartości?
11. Czy tzw. komponent krajowy będzie liczony na podstawie prawa dewizowego czy prawa cywilnego, bo to będzie skutkowało, czy strona polska będzie ograniczała się do montażu sprowadzonych części?
12. Czy niski współczynnik jakościowy, jeśli chodzi o inwestycje kapitałowe, zdaniem rządu wskazuje na to, że kontakt ten stanie się kołem zamachowym dla rozwoju polskiej gospodarki? Które projekty z listy przedstawionej przez ministra nauki pana Michała Kleibera (ponad 70 inwestycji) zostały uwzględnione przez stronę amerykańską?
Z poważaniem
Posłowie Paweł Poncyljusz
i Przemysław Gosiewski
Warszawa, dnia 29 kwietnia 2003 r.